Het coronavirus en de rol van de ondernemingsraad

“Alleen samen krijgen we Corona onder controle” 

Het is belangrijk dat ook de OR in gesprek is met de werkgever over beleid en maatregelen rondom het coronavirus. Maar hoe pak je als OR die rol goed op?
Het spreekt voor zich dat werkgevers beleid formuleren en maatregelen nemen om zorg te dragen voor een gezonde en veilige werkplek voor de medewerkers. Zo ook rondom het coronavirus. Het is belangrijk dat ook de OR goed is betrokken bij het laatste. Voor de ondernemingsraad is het van belang dat de mogelijk nadelige gevolgen voor personeel en de onderneming zoveel als mogelijk beperkt worden.

De ondernemingsraad (OR) moet om instemming worden gevraagd bij ieder voorgenomen besluit tot vaststelling, wijziging of intrekking van een regeling op het gebied van arbeidsomstandigheden, het ziekteverzuim of het re-integratiebeleid. Hieronder valt ook het beleid rondom het coronavirus.

Aandachtspunten voor de OR:

  • Zorg ervoor dat je in gesprek bent met de bestuurder over dit onderwerp.
  • Organiseer zo mogelijk een (kleine) specialistische OR-commissie met voldoende faciliteiten om zich bezig te houden met dit onderwerp.
  • Dring aan op duidelijke communicatie en informatie aan de medewerkers over risico’s en de maatregelen die worden genomen.
  • Dring aan op maatregelen om besmetting te voorkomen zoals beschermingsmateriaal in een werkomgeving waar besmetting een risico is.
  • Zorg ervoor dat je dagelijks laat informeren door het nieuws van het RIVM en volg de maatregelen die worden geadviseerd door het RIVM.
  • Overleg ook met preventiemedewerkers en Arbo-deskundigen zoals bijv. de bedrijfsarts.
  • Voorkom het aantal contactmomenten en stel het onderwerp thuiswerken waar dit kan aan de orde.
  • Laat je achterban zien dat de OR aangesloten is: laat je ook zien op de werkvloer voor de medewerkers, of houd op andere wijze contact .

 

Mogelijke onderwerpen waar je als OR nog meer mee te maken krijgt:

Discussie over wel of niet ziek en loondoorbetaling

  • Als een werknemer ziek is, hier of in het buitenland, gelden, ook in het geval van coronabesmetting, de normale regels van loondoorbetaling bij ziekte.
  • Ook als een werknemer thuis is op advies van het RIVM om andere personen niet te besmetten (huisgenoten van besmette personen of wanneer de werknemer in een gebied is geweest waar het coronavirus heerst en verkoudheidsklachten heeft) gelden de algemene regels van loondoorbetaling bij ziekte.
  • Kort verzuimverlof of calamiteitenverlof kan worden opgenomen als bijvoorbeeld de school of het kinderdagverblijf sluit en de werknemer met spoed de kinderen moet ophalen. Dit geldt eventueel ook voor de volgende dag als de werknemer op korte termijn geen oppas kan vinden. Wanneer de werknemer niet kan werken omdat hij de zorg op zich moet nemen voor de verzorging van een ziek familielid kan kortdurend zorgverlof worden opgenomen.

Let op:
Indien werknemers niet naar het werk willen komen omdat zij bang zijn voor besmetting, zonder dat daar een reden voor is, is er sprake van werkweigering en mag de werkgever de loondoorbetaling, na waarschuwing, stopzetten.

Tijdelijk Noodmaatregel Overbrugging Werkbehoud (NOW) 
De regeling Werktijdverkorting (wtv) is sinds 23 maart stopgezet als ‘corona-maatregel’. Daarvoor in de plaats gekomen is de tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkbehoud (NOW).  Voor wie al een toekenning had gekregen voor werktijdverkorting, blijft deze vergunning van kracht. Als men gebruik maakt van de vergunning voor werktijdverkorting en na afloop daarvan verlenging wilt, moet men gebruik maken van de nieuwe tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkbehoud (NOW). 
Blijf de laatste ontwikkelingen volgen op de site van de Rijksoverheid.

Vakantie- en verlofdagen
Medewerkers kunnen niet worden verplicht om als gevolg van de crisis verplicht vakantiedagen op te nemen.

Zorgverlof
Mochten medewerkers  geconfronteerd worden met ziekte van partner of kind of andere directe naaste verwanten dan kunnen ze een beroep doen op zorgverlof. Voor een OR een onderwerp om bespreekbaar te maken en te zorgen dat medewerkers hiervan op de hoogte zijn.

Vakantieregeling
Het zal gaan voorkomen dat werknemers geen vakantiedagen op willen (of kunnen) nemen.
Er kan ook een stuwmeer aan vakantiedagen ontstaan als iedereen, als het weer kan, tegelijk de achterstand wil inhalen. Een goede vakantieregeling waarin staat hoe vakantie kan worden opgenomen en in welke periodes, kan dat voorkomen. Daarin is doorgaans ook uiteengezet wanneer een werkgever een verzoek kan weigeren. Organisaties kunnen door alle nieuwe ontwikkelingen de vakantieregeling willen herzien.
De ondernemingsraad heeft op grond van art 27 lid 1 onder b WOR instemmingsrecht bij de vaststelling van een vakantieregeling.

Verplichte vrije dagen
De ondernemingsraad heeft ook instemmingsrecht bij het aanwijzen van een of meer verplichte collectieve vrije dagen. Ook in de cao kan opgenomen zijn dat de werkgever een aantal verplichte vrije dagen kan afspreken.

ADV opnemen
Een werkgever mag werknemers niet verplichten hun adv op te nemen; stimuleren is wel toegestaan. De regels over het ontstaan en opnemen van adv zijn meestal opgenomen in de cao. Hierbij kan ook een rol zijn aangegeven voor de or.

Vakantie-uren opnemen bij thuiswerken 
Als thuiswerken leidt tot minder werkuren kunnen werkgevers misschien vragen of de betrokken werknemer hiervoor vakantie-uren wil opnemen. Maar het thuiswerken is geen zelfgekozen situatie en kan niet leiden tot een verplichte opname van vakantie-uren.

Contact met de achterban
Zorgen over en gewenste aanpassingen aan arbeids- en rusttijden vragen om goed en regelmatig contact met de bestuurder en de achterban. Ook als het niet meer zo eenvoudig is om de werkvloer op te gaan: organiseer telefonische afspraken, video-calls en dergelijke. 

Ook het adviesrecht kan aan de orde zijn
De directie kan besluiten moeten nemen die vergaande gevolgen kunnen hebben voor de organisatie en medewerkers. Denk aan verplicht thuiswerken, werktijdverkorting, gedwongen ontslagen tot zelfs beëindiging van de bedrijfsactiviteiten. Voordat een bestuurder zulke maatregelen kan doorvoeren, moet hij in de reguliere praktijk altijd eerst advies inwinnen bij de OR. In de huidige crisis-situatie zal dit zeker in het verlengde van maatregelen met een verplichtend karakter vanuit regeringszijde niet altijd even gemakkelijk te timen zijn.  Belangrijker is daarom ervoor te zorgen dat je als OR goed in gesprek bent met de bestuurder over dit onderwerp.


Bedreigingen voor een goede invulling van de medezeggenschap tijdens de Corona-crisis

  • Lagere prioritering bij bestuurders en management: “We hebben nu wel wat anders aan het hoofd, dat begrijpen jullie toch wel?"
    Ook hiervoor moet de landelijke slogan gelden: "alleen samen krijgen we Corona onder controle". Samen moeten we waken voor de kwantiteit en de kwaliteit van het overleg en natuurlijk doen we zaken anders dan gebruikelijk, maar zorg als OR dat je daar samen afspraken over maakt.
  • Het gevoel om snel te moeten instemmen met verkorte procedures. Hoe langer dit duurt, des te groter wordt de druk ervaren om tot snelle beslissingen te moeten komen. De OR moet haar kritische rol kunnen behouden en daar de ruimte en de tijd voor blijven krijgen.
  • Onvoldoende tijd voor zorgvuldig overleg met de achterban. OR: neem de tijd, gebruik ook nieuwe kanalen.
  • De druk om bepaalde werknemersrechten wat makkelijk in te trekken met het oog op hogere doelen als continuïteit van de onderneming en werkbehoud. De OR moet ervoor waken ook onder druk toch de kritische houding te bewaren en de rechten van de werknemers te blijven bewaken. Dit moet ook bij de bestuurder duidelijk gemaakt zijn. Er verandert veel in deze tijd, maar de WOR is nog niet aangepast.
    Daarnaast geldt uiteraard ook voor een OR in deze tijd dat als het niet kan zoals het moet, dat het maar moet zoals het kan.

 

“De OR is er voor jou”

Veel Ondernemingsraden en medezeggenschappers zijn hun zittingsperiode met een dergelijke slogan begonnen.
Omdat het nu ‘alle hens aan dek’ is zien we veel OR-leden in deze tijden druk met hun reguliere werk, “OR werk ligt nu een beetje stil”, horen wij vaker. Juist in deze tijd kun je als OR veel betekenen voor je achterban, omdat er veel van bovengenoemde zaken spelen die zorgen voor onrust bij de achterban. 
Daarnaast gaan we ongetwijfeld veel reorganisaties krijgen in de nasleep hiervan, en zullen er banen verloren gaan. Dat vereist des te meer om nu al ook daarover goed in dialoog te zijn met de bestuurder en zo mogelijk samen vooruit te kijken. Je kunt nu al invloed uitoefenen en er voor je achterban zijn. 

Nog vragen over Coronavirus en de rol van de OR bij dit onderwerp? Wij helpen je graag!
Vul het contact formulier in of bel ons op 06-51829549

Lees ook ons aparte blog over de rol van de OR bij thuiswerken en opzetten van een thuiswerkbeleid.